Nieuwjaarstoespraak burgemeester C. Bijl, gemeente Emmen

Wat is normaal?
Nou normaal heb je in een jaar winter, lente, zomer en herfst. Alleen ging het afgelopen jaar de winter over in de zomer in maart; vervolgens kwam de herfst in juli en de lente in oktober; terwijl de lente inmiddels weer is overgegaan in de herfst. Daar zit wethouder Kuper nu met zijn extra tot de nok gevulde zoutopslagen. Normaal ook meld ik u in mijn nieuwjaarstoespraak het inwoneraantal dat voor de tweede keer op rij is gedaald, wat hopelijk geen normale trend wordt: het is 108.893, een daling van 360.

De groeiscenario’s waarin we gewoon waren te denken moeten worden bijgesteld. Laten we niet krampachtig de aantallen die ooit werden aangenomen tegen beter weten in handhaven, maar kijken hoe we zo aantrekkelijk mogelijk blijven als regio om te wonen en te werken. Uit de cijfers wordt wel duidelijk dat de terugloop slechts voor een klein deel ligt aan het saldo tussen geboorte en sterfte. Het is het vertrekoverschot dat ons voor 95% parten
speelt. Als we dan zien hoeveel banen er tussen 1 april 2008 en 1 april 2010 verloren zijn gegaan namelijk 2200 dan is het duidelijk dat we alle kaarten moeten zetten op versterking van de werkgelegenheid om dat vertrekoverschot aan te pakken. Daarnaast zal de kwaliteit van het wonen en de daarbij behorende voorzieningen een belangrijke rol gaan spelen.

Ook het aantal kinderen in het basisonderwijs zal de komende jaren zeker met 8% en wellicht meer gaan teruglopen. Dat heeft onherroepelijk gevolgen voor het aantal scholen in onze gemeente. Alle schoolbesturen hebben hiermee te maken. Het zal het nodige vragen om zowel een maximale spreiding over de hele gemeente van scholen te houden als de vereiste kwaliteit. Niet alleen het inwoneraantal neemt af ook in de gemeente-portemonnee voelen we een behoorlijke krimp. Door de economische omstandigheden en de forse bezuinigingen van het Rijk moeten we de komende jaren structureel meer dan 20 miljoen op jaarbasis bezuinigen.

Net zoals u thuis moeten we gewoon de tering naar de nering zetten, dat is normaal. Een groot deel van deze bezuinigingen komen terecht in het sociale domein. Dat heeft te maken met het feit dat we doorgeefluik zijn van rijksbeleid en anderzijds dat we domweg te kort geld krijgen op die terreinen waar wel eigen beleid kan worden gemaakt, zoals de WMO. Ook al leggen we uit eigen middelen er extra geld bij dan nog is het noodzakelijk maatregelen te treffen om de uitgaven beheersbaar te houden. Een lastig verhaal omdat mensen al snel iets
als een verworven recht ervaren.

Hierbij denk ik wel eens aan de Internationale, het bekende socialistische strijdlied waarvan twee regels als volgt luiden: Geen recht waar plicht is opgeheven. Geen plicht, leert zij, waar recht ontbreekt. Met andere woorden er moet balans zijn tussen rechten en plichten Mensen hebben er recht op dat de overheid de zwakken beschermt, dat er een sociaal vangnet is. Aan de andere kant mag de overheid vragen aan haar burgers om naar vermogen voor zichzelf maar ook voor hun naasten te zorgen. Ook dat is normaal. Hierbij is het goed te vermelden dat
er in onze gemeente vele duizenden als mantelzorger voor hun partner, familie of buren zorgen. Hulde hiervoor.
Het is de schuld van de overheid zelf dat ze de mensen te veel uit handen heeft genomen, de balans is verstoord. De komende jaren moet die balans tussen rechten en plichten weer in evenwicht komen. Dit geldt niet alleen voor het sociale domein overigens.

Wat absoluut niet normaal is en waar ik mij behoorlijk aan stoor is hoe het Rijk met de sociale werkvoorziening omgaat. De Emco wordt tot 2015 met 8 miljoen gekort zonder dat ze een eerlijke kans krijgt dit op te vangen, met als resultaat dat wij voor de tekorten opdraaien. Wij leggen ons als gemeente daar niet bij neer en blijven ons inzetten voor een normale benadering van de sociale werkvoorziening zoals die past bij dit deel van Nederland. En die zit sociaal-economisch iets anders in elkaar dan de Randstad!

Behalve het sociale domein zullen ook op de andere beleidsterreinen de broekriemen in beeld komen. De gemeenteraad heeft daar de weg voor aangewezen en dat zal ook te merken zijn de komende jaren, waarbij we waarschijnlijk nog rekening moeten houden met extra bezuinigingen van het Rijk van 5 tot 7 miljard. De ervaring leert dat het effect voor de gemeente Emmen ongeveer 1 miljoen is voor elk miljard dat het Rijk bezuinigt.
Normaal halen we bij bezuinigingen overal wat van af zodat het meeste min of meer in stand kan blijven. De vraag is of de omvang van de bezuinigingen ons niet dwingen tot het maken van een keuze tussen van alles een beetje blijven doen of wat dingen afstoten, maar daardoor meer geld beschikbaar te hebben voor de zaken die we echt belangrijk vinden.

De politiek,
onze raad zal daar het komende jaar een antwoord op moeten geven. Als u denkt dat ik een somber beeld wil schetsen dan is dat niet zo, wel een reëel beeld. We zullen met minder middelen en menskracht gewoon een stap extra moeten zetten. In de dertig jaar dat ik meeloop in het openbaar bestuur heb ik ook nog wel andere tijden
meegemaakt; in de jaren ’80 was de nood zo hoog dat de salarissen van de ambtenaren  werden verlaagd. De jeugdwerkloosheid was toen 30%. Toen stortte de woningmarkt echt in met een hypotheekrente van 13 % en toen hadden we toch echt nog de gulden in Nederland. Door hervormingen en hard werken zijn we er boven op gekomen.

Een stap extra ,daar hebben we een mooie Drentse uitdrukking voor: de kop d’r veur ! Er zijn namelijk ook volop positieve zaken te melden Ondanks lastige tijden gaan heel veel investeringen normaal door Even een rondje door de gemeente: De centra van Zwartemeer en Bargercompascuum zijn fraai opgeknapt, het winkelcentrum
van Weiteveen heeft een facelift gehad en het centrum van Klazienaveen heeft met de realisatie van Schip 2 weer meer allure gekregen. Voor Emmercompascuum staat er veel op stapel: de bouw van een MFC met 34 woningen een nieuwe basisschool met buurtvoorziening als een greep uit vele andere zaken.

De Runde en het kanaal Erica- Ter Apel gaan ook gestaag verder en biedt de nodige kansen. In Schoonebeek is de NAM weer duidelijk aanwezig en is waarschijnlijk nog niet klaar met investeren.In Emmerhout is na jaren eindelijk de echte bouw op gang gekomen van het winkelcentrum en de sporthal en hopelijk gaat het MFC met nieuwe scholen er snel achteraan. Ook Emmermeer blijft bouwen. Emmen centrum gaat beginnen met de grote veranderingen om te beginnen bij het Noorderplein met de sloop van de Westertoren en Nijebrinksflat en
vervolgens de nieuwbouw van onder andere de Mediamarkt en een parkeergarage.

Wanneer de provincie in februari een besluit neemt over de gevraagde ondersteuning voor de nieuwbouw van het dierenpark en theater kan daar in 2012 voortgang mee worden gemaakt. Er gebeurt gelukkig nog veel meer ook in de dorpen en wijken die ik niet bij naam heb genoemd. Zo is op 14 plekken de werkwijze van Emmen Revisited ingevoerd, waarbij samen met de dorpen gewerkt wordt aan eigen programma’s met en grote betrokkenheid van de inwoners. Een werkwijze die landelijk als voorbeeld wordt gehanteerd!

Een rondje door de gemeente laat helaas ook een groeiend aantal leegstaande panden zien. Hier moeten we alert zijn op verpaupering. Daar waar dat dreigt moeten we gezamenlijk naar oplossingen kijken, zowel de eigenaar, de woonomgeving als de gemeente heeft daar belang bij. Sloop moet daarbij een reële optie zijn en we moeten niet wachten tot een stel onverlaten het in de brand steken.

In dat kader ben ik wel blij met het opnieuw in gebruik nemen van het Danlon pand. Met steun van de NOM en de gemeente is dat geschikt gemaakt en komt daar een bedrijf met 40 nieuwe arbeidsplaatsen. De eerste 28 vacatures van dit bedrijf zijn voor 90% ingevuld door mensen uit de bestanden van het Werkplein. Het gebruik van dit pand is een mooi voorbeeld van de inspanningen om de bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijk te houden. Naast inzet van bestaande ruimte is er in 2011 4 ha bedrijventerrein verkocht en 7 ha in optie genomen.
Teijin heeft in oktober een nieuwe fabriek in gebruik genomen, het Taiwanese bedrijf Asus gaat in Emmen nieuw bouwen en de Japanse Menicon Group gaat in Emmen haar hoofdkantoor buiten Japan bouwen.

Opvallend is ook dat het aantal bij de KvK ingeschreven ondernemingen in Emmen is gegroeid van 5700 naar 8100. Niet elke starter groeit uit tot een groot bedrijf maar het zijn vaak wel kraamkamers van nieuwe ontwikkelingen en dat moeten we koesteren dat er zoveel ondernemerszin in ons gebied is.

Dames en heren,
U weet dat een burgemeester over niet zo gek veel dingen echt gaat. Een uitzondering is de veiligheid.
Op dat gebied is het nodige aan de hand. Dankzij recente wetgeving zal de brandweer in Nederland worden geregionaliseerd. Over 2 jaar is de brandweer niet meer in dienst van de gemeente maar van de veiligheidsregio Drenthe. U zult denken mij een zorg als ze er maar zijn als het nodig is, en zo is het ook. Ook de politie wordt gereorganiseerd: de regiopolitie Drenthe wordt opgeheven en wordt politie 3Noord. En ook hier zult u denken als ze hun werk maar doen, vind ik ook.

Wat ik ook vind dat deze opschaling er niet toe mag leiden dat de dingen die de gemeenteraad of ik belangrijk vinden in het gedrang komen. De veiligheid in onze gemeente kent over het algemeen een stabiel beeld met natuurlijk incidenten en uitschieters. We moeten beducht zijn voor het importeren van criminaliteit uit andere delen van Nederland en Europa. De cijfers van de politie over 2011 laten een stabiel beeld zien ten opzichte van 2011 met twee opvallende uitschieters. Fietsendiefstal waar we een apart project op draaien blijft afnemen, terwijl de woning inbraken helaas weer op het te hoge peil van 2009 zitten met een stijging van 50%. Dit vind ik een ongewenste ontwikkeling en samen met de politie wil ik hier extra aandacht aan geven in 2012. Ook zullen we kijken of invoering van burgernet in dit kader van toegevoegde waarde kan zijn.

Het jaar 2012 wordt ook het jaar van de bijzondere evenementen. Het EK voetbal en de Olympische spelen zullen internationaal op de kalender staan. Bij de Paralympics zullen we natuurlijk in het bijzonder de verrichtingen volgen van onze eigen Tonnie Heijne, wie weet wordt hij wel de Emmenaar van 2012. In onze gemeente zal naast de vele jaarlijks terugkerende grote en kleine evenementen als opvallend evenement de Zuidenveld tentoonstelling op de agenda staan. Schoonebeek heeft de eer dit jaar gastheer te zijn en ik heb me laten vertellen dat ze verrassend willen gaan uitpakken: anders dan normaal. Nou van mij mag het want als alles normaal blijft verandert er ook nooit wat!


Voor het eerst wordt de Emmenaar van het jaar bekend gemaakt op de nieuwjaarsbijeenkomst van de gemeente. De genomineerden zitten hier vooraan en zijn ieder op haar of zijn eigen wijze een visitekaartje voor de gemeente Emmen. Ik hoop dat jullie prestaties inspirerend werken voor anderen. Na het optreden van Euterpe staan jullie terecht in de schijnwerpers! Tot slot wens ik u een voorspoedig en gezond 2012 De kop d’r veur en oerend hard aan het werk! (Zie ook fotoboek)